ΜΙΚΡΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΕΤΡΑ στα αόρατα τοπία ΜΙΚΡΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ:

Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θυμάμαι αραιά ή και σε τακτά διαστήματα το Ζορμπά…. Κάθε φορά που βρίσκομαι με σκόρπιες ή ακατάστατες λέξεις,  σε σταυροδρόμια αμήχανα της σκέψης, σε υπαρξιακές κακοτοπιές… ΑΟΡΑΤΩΝ ΤΟΠΙΩΝ ψυχής, ή σε μια τσακισμένη μεταφυσική μοναξιά του «όταν έκλαψε ο Νίτσε», έρχεται στο μυαλό μου εκείνο το σημαδιακό περιστατικό που διηγείται με τη μαστοριά του ο Κρητικός συγγραφέας… Θυμάμαι, δηλαδή, την «ωραιοτάτη πράσινη πέτρα» του Ζορμπά και ταυτίζομαι με το διστακτικό και αναποφάσιστο ήρωά του! Αλλά με ποιητική άδεια και ελεύθερους συνειρμούς «πετάω» μακριά από το ΒΙΟ και την ΠΟΛΙΤΙΕΑ του Αλέξη Ζορμπά και «προσγειώνομαι», τελικά, στη ΜΙΚΡΑ ΠΡΑΣΙΝΗ ΘΑΛΑΣΣΑ δια μέσου Αόρατων Τοπίων. Γιατί, πρέπει κανείς να απολαμβάνει με όλες του τις αισθήσεις τις μικρές έκπληκτες στιγμές που «πέφτουν» στη ζωή του.  Ιδού πώς:      



Ο Ζορμπάς, λέει, είχε βρει τυχαία μια ωραία (γι’ αυτόν) πολύτιμη πράσινη πέτρα! Κι αμέσως προσκάλεσε το αφεντικό του, τον Καζαντζάκη, να πάει να την χαρεί μαζί του, να την απολαύσει βρε αδελφέ… Διότι, κοινό μυστικό, πρέπει κανείς να χαίρεται με όλες του τις αισθήσεις, ν’ απολαμβάνει τις μικρές έκπληκτες στιγμές που «πέφτουν» σαν μετεωρίτες στη ζωή του. Να η αυθόρμητη αυθεντική φωνή της πρόσκλησης: «Εύρον πράσινην πέτραν ωραιοτάτην, ελθέ αμέσως. Ζορμπάς». Κι ο απολογητικός Καζαντζάκης: «Όμως δεν έφυγα, δεν τόλμησα πάλι. Δεν μπήκα στο τρένο, δεν ακολούθησα τη θεϊκή θηριώδη κραυγή, δεν έκανα μία γενναία παράλογη πράξη. Ακολούθησα τη μετρημένη, κρύα, ανθρώπινη φωνή του λογικού. Και πήρα την πένα κι έγραψα του Ζορμπά και του ξηγούσα..» Κι αυτός μου αποκρίθηκε: «Είσαι, και να με συμπαθάς, αφεντικό, καλαμαράς. Μπορούσες κι εσύ κακομοίρη, μια φορά στη ζωή σου να δεις μιαν όμορφη πράσινη πέτρα και δεν την είδες! Μα το θεό, καθόμουν κάποτε, όταν δεν είχα δουλειά, κι έλεγα με το νου μου: Υπάρχει δεν υπάρχει κόλαση; Μα χθες που έλαβα το γράμμα σου, είπα: σίγουρα πρέπει να υπάρχει Κόλαση για μερικούς διστακτικούς καλαμαράδες…» Και ο Καζαντζάκης μονολογεί με νόημα: «Πολλές φορές έχω ντραπεί στη ζωή μου, γιατί έπιασα την ψυχή μου να μην τολμάει να κάνει ό,τι η ανώτατη παραφροσύνη –η ουσία της ζωής- μου φώναζε να κάνω, μα ποτέ μου δεν ντράπηκα για την ψυχή μου όσο μπροστά στο Ζορμπά.   Τον έβλεπα μεσάνυχτα να χορεύει χλιμιντρίζοντας και να μου κράζει να τιναχτώ κι εγώ από το βολικό καβούκι της φρονιμάδας και της συνήθειας και να φύγω για τα μεγάλα ταξίδια… κι έμεινα ασάλευτος, τουρτουρίζοντας… [από το ΒΙΟ και την ΠΟΛΙΤΕΙΑ του Αλέξη Ζορμπά]

«Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»
Το λέει, θαρρώ, πολύ όμορφα και η ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΤΣΙΡΗ στην προμετωπίδα των «αόρατων τοπίων» της… (ποιητική συλλογή που κυκλοφόρησε απ’ τις εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ του 2007):
Η λυρική οπτική γωνία της για το  «στιγμιαίο χρώμα του πόθου», εμένα (λόγω διαθέσεως αυτής της συγκυρίας)  με ταξιδεύει στην ίδια «ωραιοτάτην πράσινην πέτραν», που στροβιλίζει ο αέρας και έτσι δυστυχώς…. σβήνεται η γραφή της:

«η φωνή στο τέλος του τραγουδιού
στροβίλισε τον αέρα
μ’ ένα στιγμιαίο χρώμα πόθου

το χείλι της ακόμα αιωρείται
στις έρημες σανίδες της σκηνής

όπως κι η άκρη μιας χορδής
που μάζεψε τον πόθο της»

(κατακλείδα): ΜΙΚΡΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΘΑΛΑΣΣΑ του Ελύτη ως παράλληλο κείμενο στην ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΕΤΡΑ του Καζαντζάκη
Στο ποίημα αυτό είναι πολύ φανερή η θαλασσινή οντότητα της Κόρης, όπως η αντίστοιχη καταγωγή της ποίησης του Ελύτη. Επιθυμία του ποιητή είναι το μικρό κορίτσι να μαθητεύσει εκεί που έθαλλε το κάλλος και η σπιρτάδα της ιωνικής σκέψης που τόσο έχει ελκύσει τον Ελύτη. Η επανάληψη της τρυφερής επίκλησης οδηγεί την Κόρη στο μυστήριο του φωτός, κεντρικό θέμα στην ποίησή του, και στο πώς μπορεί να κατανοήσει τη μεταφυσική του ήλιου. Να μάθει να προσεγγίζει τον κόσμο με τις αισθήσεις (στίχοι 7 και 11à ακούσεις, κρατούν) και να δεθεί με την παράδοση, τόσο τη μακρινή όσο και τη χθεσινή, των γονιών του (στ. 13-14) κι ακόμη εκείνη της ορθοδοξίας (στ. 15-16), αλλά και της ελληνικής φύσης (στ. 17-18). Στο τέλος του ποιήματος με μία αντιστροφή των πραγμάτων μαθητής γίνεται ο ποιητής, ο οποίος μέσα από τη μυητική διαδικασία του έρωτα θα μπορέσει να ψηλαφίσει και να μάθει τα όσα ελάχιστα έχουν φτάνει ως αυτόν» (ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΔΙΑΛΗΣΜΑΣ, Η ποίηση και ο ποιητής στον Ελύτη) 

Μικρή Πράσινη Θάλασσα  (από τη συλλογή ΤΟ ΦΩΤΟΔΕΝΔΡΟ και η Δεκάτη Τέταρτη Ομορφιά)
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Που θα ’θελα να σε υιοθετήσω
Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία
Να μάθεις μανταρίνι και άψινθο
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ

Στο πυργάκι του φάρου το καταμεσήμερο
Να γυρίσεις τον ήλιο και ν’ ακούσεις
Πώς η μοίρα ξεγίνεται και πώς
Από λόφο σε λόφο συνεννοούνται
Ακόμα οι μακρινοί μας συγγενείς
Που κρατούν τον αέρα σαν αγάλματα
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Με τον άσπρο γιακά και την κορδέλα
Να μπεις απ΄ το παράθυρο στη Σμύρνη
Να μου αντιγράψεις τις αντιφεγγιές στην οροφή
Από τα Κυριελέησον και τα δόξα σοι
Και με λίγο βοριά λίγο Λεβάντε
Κύμα το κύμα να γυρίσεις πίσω
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ

Για να σε κοιμηθώ παράνομα
Και να βρίσκω βαθιά στην αγκαλιά σου
Κομμάτια πέτρες τα λόγια των θεών

Κομμάτια πέτρες τ’ αποσπάσματα του Ηράκλειτου.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις